11 Jun 2026 By BBC and Reuters
ဝါရှင်တန်နှင့် တီဟီရန်တို့အကြား ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ လမ်းမတင်နိုင်ဘဲ အပြန်အလှန် စစ်ရေးအရ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ပြန်လည်ပြင်းထန်လာရာမှ ကမ္ဘာ့အရေးပါဆုံး စွမ်းအင်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းဖြစ်သည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို လုံးဝပိတ်ဆို့လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း အီရန်အစိုးရက ကြေညာသည်။
ပြီးခဲ့သည့် ဧပြီလအတွင်းက အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့အကြား ရရှိခဲ့ဖူးသည့် ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ပျက်ပြားသွားပြီးနောက်၊ မကြာသေးမီက အမေရိကန်စစ်ရဟတ်ယာဉ်တစ်စီး ပျက်ကျမှုအပေါ် အမေရိကန်က အီရန်၏လက်ချက်ဟု စွပ်စွဲကာ အီရန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ စစ်ရေးပစ်မှတ်များကို ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ကာကွယ်ရေး အထူးထိုးစစ်အဖြစ် ဆက်တိုက်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အီရန်ခေါင်းဆောင်များသည် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်ချုပ်ဆိုရန် အချိန်ဆွဲလွန်းနေသည်ဟု ဆိုကာ စစ်ရေးအရ ဆက်လက်ခြေမှုန်းသွားမည်ဟု သတိပေးထားသည်။
အီရန်သမ္မတ မာဆုဒ် ပီဇက်ရှ်ကီယန်ကလည်း မည်သည့်ခြိမ်းခြောက်မှုကိုမဆို ပြတ်ပြတ်သားသား တုံ့ပြန်သွားမည်ဟု ဆိုထားသည်။
ထို့နောက် အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် (IRGC) က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းနေသည့် သင်္ဘောများကို ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်၍ ရေလမ်းကြောင်းအား လုံးဝပိတ်ဆို့ကြောင်း ကြေညာလိုက်သည်။
အဆိုပါ မဟာဗျူဟာမြောက် ရေလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့မှုနောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ယနေ့ နိုင်ငံတကာစွမ်းအင်ဈေးကွက်အတွင်း ကမ္ဘာ့ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းများသည် တစ်စည်လျှင် ၂ ဒေါ်လာကျော်အထိ မြင့်တက်သွားခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးကွက်၏ အဓိကစံနှုန်းဖြစ်သော ဘရန့်တ် (Brent) ရေနံစိမ်း ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းမှာ ၂ ဒေါ်လာ ၃၀ ဆင့် (၂ ဒသမ ၄၇ ရာခိုင်နှုန်း) မြင့်တက်ကာ တစ်စည်လျှင် ၉၅ ဒေါ်လာ ၄၀ ဆင့်အထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့ပြီး၊ အမေရိကန် အနောက်တက္ကဆက် (WTI) ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းမှာလည်း ၂ ဒေါ်လာ ၆၀ ဆင့် (၂ ဒသမ ၈၉ ရာခိုင်နှုန်း) လိုက်ပါထိုးတက်သွားခဲ့ရာ တစ်စည်လျှင် ၉၂ ဒေါ်လာ ၆၃ ဆင့်အထိ ပေါက်ဈေးရှိခဲ့သည်။
အမေရိကန်စစ်ဌာနချုပ် (Centcom) က ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောများ ပုံမှန်အတိုင်း ဝင်ထွက်သွားလာနေဆဲဖြစ်ကြောင်း တုံ့ပြန်ငြင်းဆိုထားသည်။
သို့သော်လည်း၊ အကယ်၍ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား၌ စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ဆက်လက်ရှိနေပါက ရေနံဈေးနှုန်းများ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဆက်လက်ထိုးတက်သွားနိုင်ပြီး ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုကဏ္ဍများအပေါ် ကြီးမားသည့် ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်မှုဂယက်များ ရိုက်ခတ်လာနိုင်ကြောင်း နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးပညာရှင်များက သုံးသပ်ထားကြသည်။