ဒေါ်နယ်ထရန့် သူငယ်ပြန်ရောဂါဖြစ်နေပြီး သက်တမ်း ၂ နှစ်မှ ၄ နှစ်အထိသာ အသက်ရှင်နိုင်တော့မည်ဟု ကုထုံးပညာရှင်တစ်ဦး ခန့်မှန်း

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်သည် ဦးနှောက်ရှေ့ပိုင်းနှင့် နားထင်ပိုင်း ဆိုင်ရာ သူငယ်ပြန်ရောဂါ (Frontotemporal dementia) ဖြစ်နိုင်ခြေရှိကြောင်းနှင့် ၎င်း၏ သက်တမ်းမှာ ၂ နှစ်မှ ၄ နှစ်ခန့်သာ ကျန်ရှိနိုင်တော့ကြောင်း လုပ်သက် ၁၄ နှစ်ရှိ လိုင်စင်ရ ကာယကုထုံးပညာရှင် (Physical Therapist) တစ်ဦးဖြစ်သူ အာဒမ် ဂျိမ်းစ်က မကြာသေးမီက The David Pakman Show မှ တင်ဆက်သည့် ဗီဒီယိုတစ်ခုတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

“Epistemic Crisis” အမည်ဖြင့် လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်နေသော ဂျိမ်းစ်သည် အဆိုပါ ဗီဒီယိုတွင် ထံမှ တွေ့ရှိရသည့် အာရုံကြောဆိုင်ရာ ရောဂါလက္ခဏာများကို ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး၊ ထရန့်၏ သက်တမ်းနှင့် ပတ်သက်၍ ထိတ်လန့်ဖွယ်ရာ ခန့်မှန်းချက်တစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဂျိမ်းစ်၏ ကျွမ်းကျင်မှုအတွေ့အကြုံအရ ထရန့်သည် ပြင်းထန်သော ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို ရင်ဆိုင်နေရပုံပေါ်ပြီး အဆိုပါ ရောဂါအခြေအနေသည် ရောဂါလက္ခဏာများ တဖြည်းဖြည်း တိုးလာတတ်ပြီး ရောဂါဖြစ်ပွားခဲ့သည်မှာ ၇ နှစ်မှ ၁၂ နှစ်အထိ ကြာမြင့်ပြီဖြစ်နိုင်သည်ဟုလည်း ဂျိမ်းစ်က ဆိုသည်။

လူထုရှေ့ အမူအရာများမှတစ်ဆင့် တွေ့ရှိရသည့် အာရုံကြောဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ဖွယ်ရာများ ထရန့်ထံမှ တွေ့ရှိရသည့် အာရုံကြောဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှုလက္ခဏာ အချို့ကို ဂျိမ်းစ်က ထောက်ပြခဲ့သည်။
ယင်းတို့တွင် လမ်းလျှောက်ရာ၌ ခြေထောက်တစ်ဖက် ယမ်းသွားခြင်းနှင့် ဟန်ချက်မညီခြင်း စသည့် ပုံမှန်မဟုတ်သော လမ်းလျှောက်ဟန်များ ပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းသည် လေဖြတ်ခြင်းကဲ့သို့သော အခြေအနေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ခန္ဓာကိုယ် ညာဘက်ခြမ်း အားနည်းမှု၏ လက္ခဏာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။

ထို့အပြင် ထရန့်၏ စကားသံဗလုံးဗထွေးဖြစ်ခြင်း၊ အခြေခံအချက်အလက်များကို မှားယွင်းခြင်း (ဥပမာ- ဂရင်းလန်းနှင့် အိုက်စလန်နိုင်ငံတို့ကို မှားယွင်းပြောဆိုခြင်း) နှင့် စကားလုံးအနည်းငယ်ကိုသာ ထပ်တလဲလဲ ပြောဆိုခြင်းတို့သည်လည်း သူငယ်ပြန်ရောဂါ၏ လက္ခဏာများ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဂျိမ်းစ်က ဆိုသည်။

ယင်းကဲ့သို့သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် သိမြင်မှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို လူထုရှေ့ ထွက်ပေါ်လာချိန်များတွင် အထင်အရှား တွေ့မြင်နေရသဖြင့် ထရန့်၏ အာရုံကြောကျန်းမာရေးအပေါ် စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ “သူ့ရဲ့ ဦးခေါင်းခွံထဲမှာ ဦးနှောက်ရှေ့ပိုင်း (Frontal lobe) ဟာ ကျုံ့သွားနေပါပြီ” ဟု ဂျိမ်းစ်က MRI ဓာတ်မှန်များနှင့် သိမြင်မှုဆိုင်ရာ စစ်ဆေးချက်များကို ကိုးကား၍ ရှင်းပြခဲ့သည်။

ထို့ပြင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက်ချက်များကို ပြောဆိုမိခြင်းကဲ့သို့သော မိမိကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း မရှိခြင်းသည်လည်း ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်းနှင့် စိတ်ခံစားချက်ကို ထိန်းချုပ်သည့် ဦးနှောက်အစိတ်အပိုင်းတွင် ထိခိုက်မှုရှိနေခြင်းကို ပြသနေကြောင်း ၎င်းက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

သက်တမ်းခန့်မှန်းချက်နှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာ အချက်များ ထရန့်၏ သက်တမ်းမှာ ၂ နှစ်မှ ၄ နှစ်ခန့်သာ ကျန်ရှိတော့သည်ဟူသော ဂျိမ်းစ်၏ ခန့်မှန်းချက်မှာ ပြင်းထန်လွန်းသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း၊ Frontotemporal dementia ရောဂါ၏ ဖြစ်စဉ်မှာ လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ကွဲပြားနိုင်ကြောင်း ၎င်းက ထောက်ပြသည်။

သို့သော် ထရန့်၏ အခြေအနေတွင် သိမြင်မှုဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းလာမှုနှင့် ၎င်း၏ အသက်အရွယ်ကို ပေါင်းစပ်ကြည့်ပါက စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ ဖြစ်နေသည်။

ထို့အပြင် ထရန့်သည် နှလုံးရောဂါ သို့မဟုတ် နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါကဲ့သို့သော အခြားနာတာရှည် ကျန်းမာရေးပြဿနာများကိုလည်း ရင်ဆိုင်နေရနိုင်ပြီး ယင်းက ၎င်း၏ သက်တမ်းကို ပိုမိုတိုတောင်းစေနိုင်ကြောင်း ဂျိမ်းစ်က သုံးသပ်ခဲ့သည်။

ထရန့်သည် သမ္မတတစ်ဦးအနေဖြင့် အဆင့်မြင့်ဆုံး ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကို ရရှိနိုင်သော်လည်း၊ အခြေခံရောဂါအခြေအနေများကို မထိန်းချုပ်နိုင်ပါက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကောင်းမွန်ရုံဖြင့် သက်တမ်းရှည်ရန် မသေချာကြောင်း ဂျိမ်းစ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

အထူးသဖြင့် သူငယ်ပြန်ရောဂါကဲ့သို့သော အခြေအနေမျိုးတွင် ဆရာဝန်၏ လမ်းညွှန်ချက်များကို လိုက်နာမှုမရှိခြင်းနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ စည်းကမ်းများကို ဂရုမစိုက်ခြင်းတို့သည် ရောဂါအဖြေအပေါ် ကြီးမားစွာ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

လက်ရှိတွင် ထရန့်၏ ဆေးအဖွဲ့ဘက်မှ Frontotemporal dementia သို့မဟုတ် အခြားသော ရောဂါအမည်တပ် ထုတ်ပြန်ချက် တစ်စုံတစ်ရာ မရှိသေးသော်လည်း၊ လူထုရှေ့ တွေ့မြင်ရသည့် ရောဂါလက္ခဏာများအပေါ် အခြေခံသည့် ဂျိမ်းစ်၏ သုံးသပ်ချက်က စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ အနာဂတ်ကို ညွှန်ပြနေသည်။ ကျန်းမာရေးအခြေအနေများ ဆက်လက်ဆိုးရွားလာသည်နှင့်အမျှ ထရန့်၏ ကျန်းမာရေးအပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုများမှာ လာမည့်နှစ်များတွင် ပိုမိုမေးခွန်းထုတ်လာဖွယ် ရှိနေသည်။