မကွေးတိုင်းအတွင်း ရေနံအားပြိုင်မှုနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်များ

28 May 2026 By MPA [ သုတေသနဆောင်းပါး]

၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း မကွေးတိုင်းအတွင်းရှိ ရေနံမြေများနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းများသည် စစ်ကော်မရှင်၊ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) နှင့် ဒေသခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကြား မဟာဗျူဟာမြောက် အလုအယက်လုယူရမည့် စီးပွားရေးအချက်အချာများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ရေနံထုတ်လုပ်မှုနှင့် ရရှိလာသော ဝင်ငွေအပေါ် ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းသည် စစ်အာဏာရှင်တော်လှန်ရေးတွင် ငွေကြေးစီးဆင်းမှုနှင့် ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးကို ပုံဖော်ပေးသည့် အဓိကသော့ချက်အဖြစ် ရှိနေသည်။

အညာလေ့လာရေးစင်တာ (Centre for Ah Nyar Studies) ၏ မကြာသေးမီက ထုတ်ပြန်ချက်နှင့် ဒေသတွင်း သတင်းရင်းမြစ်များအရ မကွေးတိုင်းအတွင်းရှိ အဓိကရေနံမြေ ၇ ခုအနက် ပခုက္ကူ၊ မြိုင်နှင့် ပေါက်မြို့နယ်များတွင် တည်ရှိသော အဓိကရေနံမြေကြီး ၂ ခု (ကျောက်ခွက်-လက်ပံတိုနှင့် ဖလံကိုင်း ရေနံမြေ) ကို လက်ရှိတွင် တော်လှန်ရေးအုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားက ထိန်းချုပ်စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။

သို့သော်လည်း ဤသယံဇာတပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်ကော်မရှင်၏ စစ်ရေးအရ ဖိအားပေးမှုများအပြင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်းကြားတွင်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာ တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လျက်ရှိသည်။

သမိုင်းဝင်ရေနံမြေများနှင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ ထိန်းချုပ်မှု

မကွေးတိုင်းသည် ရေနံချောင်း၊ ချောက်၊ မန်းရေနံမြေ အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သက်တမ်းရည်ဆုံးနှင့် အခြေခံအဆောက် အအုံ အကောင်းဆုံး onshore (ကုန်းတွင်း) ရေနံမြေများ တည်ရှိရာ အရပ်ဖြစ်သည်။

အာဏာသိမ်းပြီးနောက် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသည် ရိုးရာလက်ယက်တွင်း အမြောက်အမြားအပြင် စက်မှုအဆင့်မြင့်ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် ကျောက်ခွက်နှင့် ဖလံကိုင်း ရေနံမြေများကိုပါ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။

ဒေသတွင်းသတင်းရင်းမြစ်များ၏ အဆိုအရ တော်လှန်ရေးအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များသည် လက်ရှိတွင် ရေနံစိမ်းကို ဆက်လက်ထုတ်ယူနိုင်သော်လည်း နည်းပညာလိုအပ်ချက်များကြောင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကိုမူ ထုတ်ယူနိုင်ခြင်းမရှိသေးပေ။

ထွက်ရှိလာသော ရေနံစိမ်းနှင့် တစ်ပိုင်းတစ်စချက်ပြီးသား စက်သုံးဆီများကို ပေါက်-မြိုင်မှတစ်ဆင့် ပခုက္ကူ၊ မုံရွာ၊ မန္တလေးနှင့် အခြားတော်လှန်ရေးနယ်မြေများသို့ စစ်ဆေးရေးဂိတ်များ ဖြတ်သန်းသယ်ယူပို့ဆောင်လျက်ရှိပြီး ယင်းလမ်းကြောင်းများအပေါ် အခွန်ကောက်ခံခြင်းဖြင့် တော်လှန်ရေးရန်ပုံငွေကို ရှာဖွေနေကြသည်။

စစ်ကော်မရှင်နှင့် တရုတ်ကုမ္ပဏီတို့၏ ရေနံသဘောတူညီချက်

အခြားတစ်ဖက်တွင်လည်း ရန်ပုံငွေပြတ်လပ်ပြီး စက်သုံးဆီအကျပ်အတည်း ဆိုးရွားစွာကြုံတွေ့နေရသော စစ်ကော်မရှင်သည် တရုတ်နိုင်ငံအခြေစိုက် North Petro-Chem Corporation (Myanmar) နှင့် မကြာသေးမီက သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။

အဆိုပါ တရုတ်ကုမ္ပဏီသည် မင်းလှမြို့နယ်ရှိ ထောက်ရှာပင်-ကန်နီ ရေနံမြေတွင် ရေနံစိမ်းထုတ်လုပ်မှု တိုးမြှင့်ရန် လုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်မီဒီယာများက ဖော်ပြသည်။

ဤခြေလှမ်းသည် စစ်ကော်မရှင်အတွက် စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို သက်သာစေရန်ဖြစ်သော်လည်း ဒေသတွင်း မဟာဗျူဟာမြောက် စွမ်းအင်စင်္ကြံလမ်းကြောင်းများနှင့် ပိုက်လိုင်းကွန်ရက်များအပေါ် တရုတ်၏သြဇာလွှမ်းမိုးမှု ပိုမိုကြီးထွားလာစေရန် ဖိတ်ခေါ်လိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်သူများက ဆိုသည်။

တော်လှန်ရေးအင်အားစုကြားမှ သယံဇာတအုပ်ချုပ်မှု တင်းမာမှု

လက်ရှိတွင် နွေဦးတော်လှန်ရေး၏ ကြားကာလဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပေါ်ထွက်လာသော မကွေးဖက်ဒရယ်ယူနစ်အစိုးရ (Chief Minister ဒေါက်တာရဲထွန်းဇော် ဦးဆောင်သည့်အဖွဲ့) နှင့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) တို့ကြားတွင် ရေနံမြေစီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ပတ်သက်၍ အမြင်မတူညီမှုများနှင့် တင်းမာမှုအချို့ ဖြစ်ပွားခဲ့သည

မကွေးဖက်ဒရယ်ယူနစ်မှ ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင် အစောင့်တပ်ဖွဲ့ (Guard Force) သင်တန်းဆင်းပွဲ ပြုလုပ်ပြီးနောက် NUG ဘက်မှ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ကို ရေနံမြေလုံခြုံရေးအတွက် ဖြန့်ကြက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုအပေါ် ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာရဲထွန်းဇော်က ယင်းသည် သယံဇာတအုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုဖြစ်ကြောင်းနှင့် ပြီးခဲ့သည့် ဧပြီလအစောပိုင်းက ချုပ်ဆိုခဲ့သော ပူးတွဲသဘောတူညီချက်များကို လိုက်နာရန် လိုအပ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။

ဤအတောအတွင်း ဒေသခံ LPDF ၄၂ ဖွဲ့က မကွေးဖက်ဒရယ်ယူနစ်၏ စစ်မိန့်ပေးစနစ် (Chain of Command) အောက်သို့ ပူးပေါင်းဝင်ရောက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သဖြင့် ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးဖွဲ့စည်းပုံမှာ ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာခဲ့သည်။

မြေပြင်ပဋိပက္ခ အရှိန်မြင့်တက်လာမှုနှင့် ပြည်သူများ စစ်ဘေးသင့်မှု

ဤကဲ့သို့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုများကြား ကွဲပြားမှုများနှင့် ရေနံမြေအာဏာလုပွဲများကို အခွင့်ကောင်းယူကာ စစ်ကော်မရှင်၏ ပခုက္ကူအခြေစိုက် တပ်မ ၁၀၁ နှင့် မိတ္ထီလာအခြေစိုက် တပ်မ ၉၉ တို့သည် ပခုက္ကူမှ ပေါက်၊ မြိုင်နှင့် ရေစကြိုမြို့နယ်များသို့ ဆက်သွယ်ထားသော လမ်းမကြီးများတစ်လျှောက် အင်အားအမြောက်အမြားဖြင့် စစ်ကြောင်းထိုး တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်လာခဲ့သည်။

ယခုမေလနှောင်းပိုင်းအထိ စစ်ကော်မရှင်တပ်များ၏ စစ်ကြောင်းထိုးမှု၊ ရွာမီးရှို့မှုများနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် မြိုင်၊ ပေါက်နှင့် ရေစကြိုမြို့နယ်များရှိ ဒေသခံကျေးရွာသား ထောင်ပေါင်းများစွာသည် စိုက်ပျိုးရေးခြံများနှင့် ဘေးလွတ်ရာတောတောင်များထဲသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရပြီး လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများ အရေးပေါ်လိုအပ်လျက်ရှိသည်။

မကွေးတိုင်းအတွင်းရှိ ရေနံမြေများနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းများသည် စစ်ကော်မရှင်နှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကြား သာမက၊ အသစ်ပေါ်ထွက်လာသော ဖက်ဒရယ်ယူနစ်အစိုးရများနှင့် ဗဟို NUG တို့ကြား သယံဇာတခွဲဝေမှုနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို စမ်းသပ်မည့် အဓိကပြဒါးတိုင် ဖြစ်လာသည်။

ထို့ပြင် ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) နှင့် ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ စက်သုံးဆီဝယ်ယူမှု ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေသဖြင့် ဤရေနံမြေများ၏ အနာဂတ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသာမက တစ်နိုင်ငံလုံး၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအခင်းအကျင်းအပေါ် ဆက်လက်သက်ရောက်မှု ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။

REF : Centre for Ah Nyar Studies. (2026, May 15). Petro-Contestation and Emerging Governance Orders in Magway [Situational Brief]. Centre for Ah Nyar Studies