အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) တွင် ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် စွပ်စွဲထားသည့် လူမျိုးသုဉ်းစေမှုဆိုင်ရာ အဆိုပြုချက်များအားလုံးမှာ ဥပဒေကြောင်းနှင့် အချက်အလက်ပိုင်းအရ ခိုင်မာမှုမရှိသဖြင့် ပယ်ချပေးပါရန် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က ကြားနာပွဲနောက်ဆုံးနေ့တွင် အသနားခံတောင်းဆိုလိုက်သည်။
စစ်ကော်မရှင်လက်အောက်ခံ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးကိုကိုလှိုင်က ကြားနာပွဲပြီးဆုံးသည့် မိန့်ခွန်းတွင် ဂမ်ဘီယာဘက်မှ တင်သွင်းလာသည့် နစ်နာကြေးပေးရန် အဆိုပြုချက်အပါအဝင် အခြားစွပ်စွဲချက်များမှာ ခိုင်လုံသော အထောက်အထားများ မရှိကြောင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် တရားရုံး၏ သမာသမတ်ကျမှုကို ယုံကြည်ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။
ယခုပြုလုပ်ခဲ့သည့် ၃ ပတ်ကြာ ကြားနာပွဲသည် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ပင်ပန်းခက်ခဲသည့် လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း တရားရုံးအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လျှောက်လဲချက်များကို အလေးထားသုံးသပ်ပေးမည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က ကနဦးအဖွင့်မိန့်ခွန်းတွင် ဆိုသည်။
“တရားရုံးမှာ ဥပဒေကြောင်းအရ ဘယ်လိုပဲ ငြင်းချက်တွေ ထုတ်နေပါစေဗျာ၊ မြေပြင်မှာ တကယ်ခံစားခဲ့ရတဲ့ ကျူးလွန်ခံရသူတွေအတွက် အမှန်တကယ် တရားမျှတမှု ရဖို့က ပိုပြီး အရေးကြီးပါတယ်။ အခုလို နစ်နာကြေးပေးဖို့ကိစ္စကိုတောင် ပယ်ချခိုင်းနေတာကတော့ နစ်နာခဲ့ရတဲ့သူတွေအတွက် တကယ့်ကို စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်နေပါပြီ” ဟု လူ့အခွင့်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတစ်ဦးက ပြောသည်။
အထူးသဖြင့် ဤအမှုသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် မြန်မာပြည်သူများအပြင် နောင်လာမည့် မျိုးဆက်သစ်များ၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် အလွန်အရေးကြီးသဖြင့် ပြည်တွင်း၌လည်း မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့်နေကြသည့် အမှုဖြစ်ကြောင်း ဦးကိုကိုလှိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။
ဂမ်ဘီယာဘက်မှ တင်သွင်းခဲ့သည့် သက်သေသုံးဦးသည် အမှုအတွက် ခိုင်မာသော သက်သေထူနိုင်ခြင်း မရှိသည့်အပြင်၊ လူမျိုးသုဉ်းစေမှုဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များအပေါ်၌လည်း မြန်မာရှေ့နေများက မေးခွန်းထုတ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
“မြန်မာဘက်ကတော့ ဥပဒေကြောင်းအရ အစွမ်းကုန် ခုခံချေပသွားတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တစ်ခုရှိတာက နိုင်ငံတကာတရားရုံးဆိုတာ ဥပဒေတစ်ခုတည်းတင်မကဘဲ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး အခြေအနေတွေနဲ့ ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးကလည်း တရားရုံးရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ်မှာ အများကြီး သက်ရောက်မှုရှိနိုင်တယ်လို့ မြင်ပါတယ်” ဟု နိုင်ငံရေးသိပ္ပံလေ့လာသူတစ်ဦးက သုံးသပ်သည်။
ယင်းကဲ့သို့ မေးခွန်းထုတ်ရခြင်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် အခြေအနေမှန်များကို သိရှိစေလိုခြင်းဖြစ်ပြီး၊ တရားရုံးအနေဖြင့် ဂမ်ဘီယာ၏ အဆိုပြုချက်များကို ပယ်ချပေးရန် ဦးကိုကိုလှိုင်က တရားရုံးစည်းမျဉ်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၀၊ အပိုဒ် ၂ အရ တရားဝင် လျှောက်ထားခဲ့သည်။
“ဒီအမှုရဲ့ ရလဒ်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးနဲ့ ပုံရိပ်အပေါ်မှာ တကယ့်ကို ကြီးကြီးမားမား ရိုက်ခတ်မှုတွေ ရှိလာနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးက ဒီတရားရုံးရဲ့ စီရင်ချက် ဘယ်လိုထွက်လာမလဲဆိုတာကို အထူးတလည် စောင့်ကြည့်နေကြတာဖြစ်တယ်လို့ ထောက်ပြချင်ပါတယ်” ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသူတစ်ဦးက ပြောသည်။
မြန်မာဘက်ကမူ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်က ချမှတ်ထားသည့် ကြားဖြတ်စီမံဆောင်ရွက်ချက်များကို ဖောက်ဖျက်သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်များကိုလည်း ပြင်းထန်စွာ ငြင်းဆိုထားပြီး ယင်းစွပ်စွဲချက်များမှာ ဥပဒေကြောင်းအရ ခိုင်မာမှုမရှိကြောင်း တရားရုံးကို လျှောက်ထားခဲ့သည်။
ကြားနာပွဲအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံဘက်က ဖြစ်စဉ်အမှန်ကို တရားရုံးက သိရှိနိုင်ရန် သက်သေအထောက်အထားများ တင်သွင်းခဲ့ကြောင်းနှင့် တရားစီရင်မှုမှာ သမာသမတ်ကျလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း ဝန်ကြီး ဦးကိုကိုလှိုင်က အပြီးသတ်မိန့်ခွန်းတွင် ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့သည်။
လက်ရှိတွင် ICJ တရားရုံးသည် နှစ်ဖက်လျှောက်လဲချက်များကို ပြန်လည်စိစစ်သုံးသပ်နေပြီး မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် စွပ်စွဲထားသည့် လူမျိုးသုဉ်းစေမှုဆိုင်ရာ အမှုနှင့် ပတ်သက်၍ မည်ကဲ့သို့ ဆက်လက်ဆုံးဖြတ်မည်ကို နိုင်ငံတကာက စောင့်ကြည့်လျက်ရှိနေသည်။