နှိမ်နှင်းမှုများရှိနေသော်လည်း မြန်မာမြို့ကြီးများတွင် Starlink ကို အသုံးပြီး အွန်လိုင်း ငွေလိမ်ဂိုဏ်းများ ဆက်လက်တိုးပွားနေ

အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်းများကို နှိမ်နှင်းလိုက်ပြီဆိုသော်လည်း တရုတ်နှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံသားများထံမှ ဒေါ်လာ ဘီလီယံပေါင်းများစွာ လိမ်လည်မှုများအတွက် စွပ်စွဲခံထားရသော မြန်မာနိုင်ငံရှိ ငွေလိမ်ဂိုဏ်းများသည် လုပ်ငန်းများ လည်ပတ်နေဆဲဖြစ်ပြီး အရင်ကထက် ပိုမိုကြီးထွားလာနေကြောင်း AFP ၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအရ သိရသည်။

ထိုင်းနှင့် မြန်မာနယ်စပ်ရှိ မြဝတီမြို့အနီး လုံခြုံရေးတင်းကျပ်စွာ ချထားသော ဂိတ်များအတွင်း အဆောက်အအုံများ လျင်မြန်စွာ ဆောက်လုပ်နေသည်ကို ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများနှင့် AFP ၏ ဒရုန်းရုပ်သံဖိုင်များက ဖော်ပြနေသည်။ ထိုနေရာများတွင် အီလွန် မတ်စ် ၏ Starlink ဂြိုဟ်တု အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို အကြီးအကျယ် အသုံးပြုနေပုံရသည်။

နာမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားသည့် အဆိုပါ နေရာအများစုကို ရွှေတြိဂံဒေသ၏ ဥပဒေမဲ့ နယ်မြေများတွင် မြန်မာ့ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်သည့် တရုတ်ဦးဆောင်မှုဖြင့် ပြစ်မှုကျူးလွန်သူများက လည်ပတ်နေကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောသည်။

တရုတ်၊ ထိုင်းနှင့် မြန်မာတို့သည် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ထိုနေရာများကို “အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းမည်” ဟု ကတိပြုရန် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများကို ဖိအားပေးခဲ့ကြပြီး၊ လောဘ၊ လူမှောင်ခိုကူးမှုနှင့် အကြမ်းဖက်မှုတို့ဖြင့် လည်ပတ်နေသည့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုစင်တာနှင့် ဆင်တူသည့် နေရာများမှ လူပေါင်း ၇,၀၀၀ ခန့်ကို ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သည်။

အာရှ၊ အာဖရိကနှင့် အခြားနေရာများမှ လွတ်မြောက်လာသော အလုပ်သမားများသည် ၎င်းတို့၏ အလုပ်ရှင်များက ရိုက်နှက်မှုများကြောင့် ရရှိသည်ဟု ဆိုသော ဒဏ်ရာများနှင့် အညိုအမည်းများကို AFP သတင်းထောက်များအား ပြသခဲ့သည်။

သူတို့ကို ၂၄ နာရီပတ်လုံး ဖုန်းနှင့် အင်တာနက်ပေါ်မှ လိမ်လည်မှုများစွာအတွက် အတင်းအကျပ် ခိုင်းစေခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

တရုတ်နိုင်ငံသား စွန်း သည် အဆိုပါ လိမ်လည်စခန်းသို့ ရောင်းချခံခဲ့ရပြီး၊ တရုတ်အစိုးရ ၏အကူအညီဖြင့် လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် အတွင်းသတင်းများကို AFP သို့ ပြောပြခဲ့သည်။

သို့သော် နှိမ်နှင်းမှုများ စတင်ပြီးနောက်တွင်ပင် ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါ စတင်ကတည်းက မြန်မာနယ်စပ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် မြို့ငယ်များသဖွယ် ဆူးကြိုးစည်းရိုးများနှင့် လက်နက်ကိုင် အစောင့်များ ဝိုင်းရံထားသော ထိုဂိတ်များတွင် လူ ၁၀၀,၀၀၀ အထိ ဆက်လက် အလုပ်လုပ်နေနိုင်ကြောင်း ထိုင်းရဲအရာရှိကြီးတစ်ဦးက ပြောကြားသည်။

Starlink အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုကို အသုံးချခြင်း

ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများအရ ဖိနှိပ်မှု စတင်ပြီးနောက် သီတင်းပတ်အနည်းငယ်အတွင်း ဂိတ်များစွာတွင် အဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံက ၎င်းတို့၏ အင်တာနက်နှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ချိတ်ဆက်မှုများကို ဖြတ်တောက်ပြီးနောက် မကြာမီပင် Starlink ဂြိုဟ်တုဗန်း အများအပြားသည် ငွေလည်စင်တာ အမိုးများပေါ်တွင် ဖုံးလွှမ်းလာခဲ့သည်။

အကြီးဆုံး ဂိတ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် KK Park ၏ AFP ဓာတ်ပုံများတွင် အမိုးတစ်ခုတည်းပေါ်တွင်ပင် Starlink ပန်းကန်ပြား ၈၀ နီးပါးကို တွေ့နိုင်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် လိုင်စင်မရရှိသေးသည့် Starlink သည် နိုင်ငံ၏ အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများ စာရင်းတွင် ဖေဖော်ဝါရီမတိုင်မီက အသုံးပြုသူ အနည်းငယ်သာရှိခဲ့သည်။

ယခုအခါတွင်မူ အာရှဒေသဆိုင်ရာ အင်တာနက် မှတ်ပုံတင်ရုံး (APNIC) ၏ အချက်အလက်များအရ ဇူလိုင် ၃ ရက်မှ အောက်တိုဘာ ၁ ရက်အထိ နေ့တိုင်း အဆင့်သတ်မှတ်ချက်တွင် ထိပ်ဆုံးမှ ဦးဆောင်ကာ အမြဲတမ်း အကြီးဆုံး ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ ဖြစ်နေသည်။

Starlink သည် ပြီးခဲ့သည့် ဧပြီလနှောင်းပိုင်းတွင် နံပါတ် ၅၆ နေရာသို့ ပထမဆုံးအကြိမ် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။

ကက်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်မှ တိုင်ကြားသူများက ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် Starlink ၏ ဂြိုဟ်တုစနစ်ကို လိမ်လည်သူများက အသုံးပြုနေကြောင်း တရားဝင် သတိပေးခဲ့သော်လည်း တုံ့ပြန်မှုမရရှိခဲ့ပေ။

ယင်းကိစ္စကို စိုးရိမ်ကြောင်း ထိုင်းနှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံရေးသမားများက စိုးရိမ်ကြောင်း မတ်စ်ကို ပြောကြားခဲ့ကြသလို အထက်လွှတ်တော်အမတ် မက်ဂီ ဟက်ဆန်ကလည်း ဖြေရှင်း ဆောင်ရွက်ရန် မတ်စ်ကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။

ယခုအခါ သူမသည် ဦးဆောင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဩဇာကြီးသော အမေရိကန်ကွန်ဂရက် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းကော်မတီက ထိုစင်တာများတွင် Starlink ပါဝင်ပတ်သက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ စတင်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း AFP ကို ပြောကြားခဲ့သည်။

Starlink ကို ပိုင်ဆိုင်သည့် SpaceX သည် AFP ၏ မှတ်ချက်ပေးရန် တောင်းဆိုမှုများကို တုံ့ပြန်ခြင်းမရှိပေ။

လိမ်လည်မှု များပြားလာခြင်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ

လွန်ခဲ့သောနှစ်က နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး အရေးယူဆောင်ရွက်ရန် အချိန်ပြည့် လှုပ်ရှားနေသည့် အမေရိကန် ဆိုက်ဘာရာဇ၀တ်မှု စွဲချက်တင်သူ အီရင်ဝက်စ်က “အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတစ်ခုက ဒီလိုဖြစ်အောင် လုပ်ပေးနေတာ အရမ်းဆိုးရွားပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

အမေရိကန်နိုင်ငံသားများသည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ လိမ်လည်မှုဂိုဏ်းများ၏ အဓိက ပစ်မှတ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ပြီးခဲ့သည့်နှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၁၀ ဘီလီယံ ဆုံးရှုံးခဲ့ကြောင်း၊ ၎င်းသည် ၁၂ လအတွင်း ၆၆ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာခြင်းဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဖိနှိပ်မှုများ စတင်ပြီးနောက် အဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်လာခြင်းသည် “အသက်ရှူမှားလောက်စရာ” ကောင်းသည်ဟု ဝက်စ်က ဆိုသည်။ မဲဆောက်မြစ်တစ်လျှောက်ရှိ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လိမ်လည်မှုစင်တာ ၂၇ ခုတွင် ရုံးခန်းနှင့် အိပ်ဆောင်တိုက်များ ရိုက်ထည့်နေပုံရသည်ကို ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများက ပြသနေသည်။

ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီမြို့အနီး ရွှေကုက္ကိုမြို့သစ်တွင်လည်း ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်လုပ်ကိုင်နေဆဲဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် စစ်တပ်နှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သော ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော် (Karen National Army) ၏ အကာအကွယ်အောက်တွင်ရှိသော အွန်လိုင်းငွေကြေးရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လိမ်လည်ဂိုဏ်းများ အတွက် နာမည်ဆိုးဖြင့်ကျော်ကြားသော ဗဟိုချက်ဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဖော်ပြခဲ့သည်။

ကျယ်ပြန့်သော ဒေသတွင်း ပြဿနာနှင့် လူမှောင်ခိုကူးမှု

မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ တရုတ်နှင့် လာအိုတို့ ဆုံစည်းရာ နယ်စပ်ဒေသဖြစ်သည့် ရွှေတြိဂံဒေသသည် ဘိန်းနှင့် စိတ်ကြွဆေးဝါး ထုတ်လုပ်မှု၊ မူးယစ်ဆေးဝါး မှောင်ခိုကူးမှု၊ တရားမဝင် လောင်းကစားနှင့် ငွေကြေးခဝါချမှုတို့၏ အဓိက ဗဟိုချက်ဖြစ်ခဲ့သည်မှာ ကြာပြီဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အာဏာကင်းမဲ့မှုနှင့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုတို့သည် စနစ်တကျ ပြစ်မှုကျူးလွန်သည့် အဖွဲ့များကို ၎င်းတို့၏ လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများကို သိသိသာသာ တိုးချဲ့ခွင့် ပေးခဲ့သည်။

အရှေ့တောင်အာရှမှ လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများကြောင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ဒေသတွင်းရှိ လူများ ဒေါ်လာ ၃၇ ဘီလီယံ ဆုံးရှုံးခဲ့ရကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ရုံး (UNODC) ၏ အစီရင်ခံစာအရ သိရသည်။

ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မြန်မာနယ်စပ် ငွေလိမ်ဂိုဏ်းများမှ ကယ်ထုတ်ခဲ့သော အလုပ်သမား အများအပြားက ၎င်းတို့ကို ထိုင်းနိုင်ငံမှတဆင့် မှောင်ခိုကူးခဲ့ပြီး၊ လိမ်လည်သူအဖြစ် အလုပ်လုပ်ရန်အတွက် ရိုက်နှက်နှိပ်စက်ခံခဲ့ရသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အချို့ကမူ လစာကောင်းသည့် အလုပ်များရမည်ဟု လိမ်လည်ခံရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများကမူ အချို့မှာ ဆန္ဒအလျောက် သွားကြသူများလည်း ရှိသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

တရုတ်သရုပ်ဆောင် ဝမ်ကျင်းကို ထိုင်းနိုင်ငံ၌ သရုပ်ဆောင်ရန် အတုအယောင် ဖိတ်ကြားခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိမ်လည်မှုစင်တာသို့ လူမှောင်ခိုကူးခံရကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီးနောက် ပေကျင်းက မြန်မာနှင့် ထိုင်းအာဏာပိုင်များကို ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဖိနှိပ်ရန် ဖိအားပေးခဲ့သည်။

လိမ်လည်မှု စက်ရုံများ၏ အတွင်းပိုင်းလုပ်ဆောင်မှုများကို ရှားရှားပါးပါး ဖော်ပြနိုင်ခဲ့သည့် စွန်း သည် ၎င်းနှင့် အခြားအလုပ်သမားများအား ပျင်းရိပါက သို့မဟုတ် အမိန့်မလိုက်နာပါက လျှပ်စစ်ချောင်းများနှင့် ကြာပွတ်များဖြင့် ထပ်ခါတလဲလဲ ရိုက်နှက်ခံခဲ့ရပုံကို AFP သို့ ပြောပြခဲ့သည်။

“အတွင်းထဲက လူတိုင်းနီးပါးဟာ တစ်ချိန်ချိန်မှာ အလုပ်မလုပ်ဖို့ ငြင်းဆန်တာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ထွက်ပြေးဖို့ ကြိုးစားတာပဲဖြစ်ဖြစ် အရိုက်ခံခဲ့ရပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

လိမ်လည်သူများ၏ လွတ်မြောက်ရေးနှင့် အခက်အခဲများ

လိမ်လည်မှုစင်တာများမှ လွတ်မြောက်လာသူများအနက် စွန်း ကဲ့သို့သော တရုတ်လူမျိုးများကို တရုတ်အစိုးရက သံသယရှိသူများအဖြစ် သဘောထားဆဲဖြစ်သည်။

စွန်း သည် ဖေဖော်ဝါရီလက ထွက်ခွာခဲ့သည့် ထောင်နှင့်ချီသော လူများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ သူသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ လိမ်လည်မှု ပစ်မှတ်များထံ မလိုလားအပ်သော မက်ဆေ့ချ်များ ပေးပို့သည့် အစစ်အမှန်လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသည်ဟု ပြောသည်။

မိသားစုဝင် အများစုကမူ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ရွေးနုတ်ဖိုးပေးရန် လိုအပ်သည်ကို တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းသည် လူများကို ထိုစင်တာများသို့ ပထမဆုံး ပို့ဆောင်ပေးသည့် မရေမရာသော ကွန်ရက်များနှင့် ထပ်မံ ထိတွေ့စေနိုင်သည်။

လိမ်လည်မှုများမှ ကယ်ဆယ်ပေးနိုင်ကြောင်း ကြော်ငြာထားသည့် ကိုယ်ပိုင် “ကယ်ဆယ်ရေးသမား” များသည် လူမှုမီဒီယာများပေါ်တွင် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် မြေအောက်ကွန်ရက်များကို အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ အများစုက ဒေါ်လာ ထောင်နှင့်ချီသော ငွေဖြင့် ရွေးယူရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း ယခင်က လိမ်လည်မှုစင်တာတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးသည့် သို့မဟုတ် မှောင်ခိုကူးသူများနှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိသောဟု ပြောဆိုကြသည့် ထိုကယ်ဆယ်ရေးသမားများ အများအပြားသည် လိမ်လည်သူများ ကိုယ်တိုင်ဖြစ်နိုင်သည် သို့မဟုတ် မအောင်မြင်နိုင်သော ကယ်ဆယ်မှုများအတွက် စျေးကြီးလွန်းသော ငွေကြေးများ တောင်းခံသည်ဟု လူမှောင်ခိုကူးမှု ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားသူ လင်လီ က ဆိုသည်။

ဆိုက်ဘာရာဇ၀တ်မှု ကျွမ်းကျင်သူ အီရင်ဝက်စ်က အစိုးရများသည် ယင်းပြဿနာ၏ ဆိုးရွား မှုကို “အလွန်အမင်း ပေါ့ဆနေကြသည်” ဟု သတိပေးခဲ့သည်။

“မျိုးဆက်တစ်ခုရဲ့ ကြွယ်ဝမှုဟာ ကျွန်တော်တို့ဆီက ခိုးယူခံနေရပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ “ဒါကို ဘယ်လို ပိတ်ပစ်ရမလဲဆိုတာ မသိတော့ဘူး။ ရန်သူနိုင်ငံတစ်ခုလိုပဲ အခုဆို အရမ်းကြီးနေပါပြီ” ဟုလည်း ၎င်းက ပြောကြားသည်။