အမေရိကန်တရားရုံးချုပ်က သမ္မတထရမ့်၏ သွင်းကုန်ခွန်ချမှတ်မှုများကို ပယ်ဖျက်

The Straits Times

သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ သွင်းကုန်ခွန်အများအပြား ချမှတ်ထားသည့် အမိန့်များကို အမေရိကန်တရားရုံးချုပ်က ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ပယ်ဖျက်လိုက်သည်။

သမ္မတအား သွင်းကုန်ခွန်များ စည်းကြပ်ရန် လုပ်ပိုင်ခွင့်ပေးမထားကြောင်း ဆုံးဖြတ်ချက်ကို တရားရုံးချုပ်က ၆ မဲ ၃ မဲဖြင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ပြီး နိုင်ငံတကာ အရေးပေါ်စီးပွားရေးလုပ်ပိုင်ခွင့်အက်ဥပဒေ (IEEPA) ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။

စာမျက်နှာ ၁၇၀ ပါဝင်သော စီရင်ချက်တွင် “IEEPA သည် သမ္မတအား သွင်းကုန်ခွန်များ စည်းကြပ်ရန် အခွင့်အာဏာ ပေးအပ်မထားပါ” ဟု တရားရုံးက ဖော်ပြထားသည်။

၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော အဆိုပါဥပဒေမှာ နိုင်ငံခြားသားများထံမှ ခြိမ်းခြောက်မှုနှင့် ဆက်စပ်သည့် အမျိုးသားအရေးပေါ်အခြေအနေများအတွင်း စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများနှင့် အရင်းအနှီးထိန်းချုပ်မှုများ ပြုလုပ်ရန်အတွက်သာ ရည်ရွယ်ပြီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အမေရိကန်အစိုးရက ကောက်ခံရရှိထားပြီးဖြစ်သော ဒေါ်လာဘီလီယံနှင့်ချီသည့် သွင်းကုန်ခွန်ဝင်ငွေများကို ပြန်လည်ပေးလျော်ရန် လို၊ မလိုကို စီရင်ချက်တွင် တိုက်ရိုက်ထည့်သွင်းဖော်ပြထားခြင်း မရှိသေးသော်လည်း၊ ယင်းဆုံးဖြတ်ချက်သည် အစိုးရအဖွဲ့အတွက် ကြီးမားသော ထိုးနှက်ချက်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ထိုသွင်းကုန်ခွန်များသည် အခြားနိုင်ငံများအား ၎င်း၏မူဝါဒများနှင့်အညီ လိုက်ပါလာစေရန် ဖိအားပေးခြင်းနှင့် အမေရိကန်၏ ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်များကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်းတို့တွင် ထရမ့်က အဓိကအသုံးပြုခဲ့သည့် လက်နက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

တရားရုံးချုပ်ရှိ ကွန်ဆာဗေးတစ်တရားသူကြီး ၆ ဦးမှာ အခြားအငြင်းပွားဖွယ်ရာ အမှုများတွင် ထရမ့်ဘက်မှ အမြဲတစေ ရပ်တည်ပေးခဲ့ကြသော်လည်း ယခုတစ်ကြိမ်တွင် မတူညီသော ဆုံးဖြတ်ချက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

အဆိုပါ စီရင်ချက်ကို တရားသူကြီးချုပ် ဂျွန်ရောဘတ်စ်က ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းနှင့်အတူ ကွန်ဆာဗေးတစ် တရားသူကြီးများဖြစ်သည့် နေးလ်ဂေါဆက်ချ်၊ အေမီ ကိုနီ ဘားရတ်နှင့် လစ်ဘရယ်ဝါဒီ တရားသူကြီး သုံးဦးတို့က ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။

အခြားကွန်ဆာဗေးတစ် တရားသူကြီးများဖြစ်သည့် ဆင်မြူရယ် အလီတို၊ ကလဲရင့်စ် သောမတ်စ် နှင့် ဘရက် ကာဗာနော့ တို့က ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။

စီရင်ချက်ထွက်ပေါ်ပြီးနောက် ထရမ့်ထံမှ တရားဝင်တုံ့ပြန်မှု ချက်ချင်းထွက်ပေါ်မလာသေးသော်လည်း၊ ၎င်းက သီးသန့်စကားပြောဆိုမှုတစ်ခုတွင် ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကို “အရှက်ရဖွယ်ရာ” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြောင်း CNN သတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့သည်။

တရားရုံး၏ စီရင်ချက်ကြေညာပြီးနောက် စတော့ဈေးကွက်များ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

အာရှလူ့အဖွဲ့အစည်း မူဝါဒဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း (Asia Society Policy Institute) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် အမေရိကန်ကုန်သွယ်ရေးညှိနှိုင်းရေးမှူးဟောင်း ဝမ်ဒီ ကတ်တလာက ““သမ္မတဟာ သွင်းကုန်ခွန် ခြိမ်းခြောက်မှုတွေနဲ့ တိုးမြှင့်မှုတွေအတွက် IEEPA ကို ဥပဒေကြောင်းအရ အခြေခံအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ရာမှာ ကြီးမားတဲ့စွန့်စားမှုတစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ အခုတော့ အဲဒီစွန့်စားမှုက အလုပ်မဖြစ်ခဲ့ပါဘူး” ဟု The Straits Times သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

“အခုအခါ အစိုးရအနေနဲ့ သွင်းကုန်ခွန်တွေအတွက် ခိုင်လုံတဲ့ အခြားဥပဒေပုဒ်မတွေကို အသုံးပြုပြီး ‘Plan B’ ကို ဖော်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။ ပထမသက်တမ်းတုန်းကလိုမျိုး ရှင်းလင်းတဲ့ သွင်းကုန်ခွန်ညှိနှိုင်းမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေတွေကို အစကတည်းက အခြေခံခဲ့မယ်ဆိုရင် အခုလို အခြေအနေမျိုးကို ရှောင်ရှားနိုင်ခဲ့မှာပါ” ဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့သည်။

ဝါရှင်တန်ဒီစီရှိ မဟာဗျူဟာနှင့် နိုင်ငံတကာလေ့လာရေးစင်တာ (CSIS) မှ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံတကာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ ဝီလျံ ရိန်းရှ်ကလည်း တရားရုံးချုပ်၏ ယခုဆုံးဖြတ်ချက်မှ အဓိကသက်ရောက်မှုမှာ သမ္မတ၏ အာဏာကန့်သတ်ချက်ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစေခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

ယခုဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် အမေရိကန်နှင့် ကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီချက်များ ညှိနှိုင်းရာတွင် အခြေခံထားသည့် သွင်းကုန်ခွန်များမှာ ယခုအခါ ပျက်ပြယ်သွားပြီဖြစ်သည်။

“ဒါဟာ ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်တွေကို အလိုအလျောက် ပျက်ပြယ်စေတာမျိုး မဟုတ်ပေမဲ့၊ သဘောတူညီချက်အသစ်တွေ ညှိနှိုင်းဖို့ ပိုခက်ခဲစေနိုင်သလို၊ အခြားအစိုးရတွေအနေနဲ့လည်း သူတို့ပေးထားတဲ့ လိုက်လျောမှုတွေကို ဆက်လက်လိုက်နာဖို့ မလိုအပ်တော့ဘူးလို့ ယူဆသွားစေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကို အလျင်စလို ကောက်ချက်မချချင်ပေမဲ့ အခြားအစိုးရတွေ အသေအချာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားမယ့် အချက်တစ်ခုတော့ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ထရမ့်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် IEEPA ဥပဒေအရ အမေရိကန်သို့ တင်သွင်းသော ကုန်စည်များအပေါ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ သွင်းကုန်ခွန်များ စည်းကြပ်သည့် အစီအစဉ်ကို ကြေညာကာ ကမ္ဘာကြီးကို တုန်လှုပ်စေခဲ့သည်။

အမြင့်ဆုံး သတ်မှတ်ခဲ့သည့် နှုန်းထားအချို့မှာ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများဖြစ်သော ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို၊ မြန်မာနှင့် ဗီယက်နမ်တို့အတွက် ဖြစ်ပြီး ၄၆ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၄၉ ရာခိုင်နှုန်းအကြား ရှိခဲ့သည်။

အဆိုပါနှုန်းထားအများစုကို နောက်ပိုင်းတွင် ညှိနှိုင်းမှုများမှတစ်ဆင့် လျှော့ချခဲ့သည်။

၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ အမေရိကန်၏ လွတ်လပ်သောကုန်သွယ်မှု မိတ်ဖက်ဖြစ်ခဲ့သည့် စင်ကာပူနိုင်ငံမှ ကုန်စည်များမှာမူ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အခြေခံသွင်းကုန်ခွန် စည်းကြပ်ခြင်း ခံရသည်။

ထို့ပြင် ထရမ့်သည် ဖန်တန်နိုင်း (Fentanyl) မူးယစ်ဆေးဝါး ကုန်ကူးမှုဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများနှင့် ဆက်စပ်၍ တရုတ်၊ ကနေဒါနှင့် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတို့အပေါ် ထပ်ဆောင်းသွင်းကုန်ခွန်များ စည်းကြပ်ခဲ့သည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံသည်လည်း ရုရှားရေနံ ဝယ်ယူမှုအတွက် အပြစ်ပေးသည့်အနေဖြင့် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် သွင်းကုန်ခွန် စည်းကြပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသော်လည်း၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ညှိနှိုင်းမှုများပြုလုပ်ကာ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသို့ လျှော့ချခဲ့သည်။

သမ္မတသည် သွင်းကုန်ခွန်နှုန်းထားများကို ရာစုနှစ်တစ်ခုအတွင်း အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ မြှင့်တင်ခဲ့ပြီး၊ ဖက်ဒရယ်အစိုးရသည် တစ်လလျှင် သွင်းကုန်ခွန်ဝင်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၀ ဘီလီယံခန့် ကောက်ခံရရှိနေခဲ့သည်။