မေဒေးမှသည် ခေတ်သစ်လူမှုဘဝဆီသို့

၁၈၈၆ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ချီကာဂိုမြို့မှ အလုပ်သမားများသည် “တစ်နေ့ ၈ နာရီ အလုပ်လုပ်ရေး” ဟူသော တောင်းဆိုချက်ဖြင့် လမ်းမပေါ်ထွက် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က ကြမ်းတမ်းလှသော လုပ်ငန်းခွင်အခြေအနေများနှင့် အချိန်အကန့်အသတ်မရှိ ခိုင်းစေမှုများကို တွန်းလှန်ခဲ့သည့် ထိုသမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်သည် ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အလုပ်သမားများ ခံစားနေရသော အခွင့်အရေးများ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ပင် ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကပေးသော သင်ခန်းစာနှင့် မြန်မာ့အလုပ်သမားထု

၁၈၈၆ ခုနှစ်က ချီကာဂိုမြို့ အလုပ်သမားများ၏ လှုပ်ရှားမှုက ပေးခဲ့သည့် အကြီးမားဆုံး သင်ခန်းစာမှာ “စုစည်းမှုအင်အား” ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင်လည်း ၁၉၃၈ ခုနှစ် (၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်) ရေနံမြေအလုပ်သမားများ၏ အာဏာဖီဆန်မှုသည် စုစည်းမှုအင်အားကြောင့်ပင် နယ်ချဲ့စနစ်ကို တုန်လှုပ်စေခဲ့သည်။

ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စိန်ခေါ်မှုများကြားတွင်လည်း မည်သည့်လုပ်ငန်းခွင်မှာပင်ဖြစ်စေ အလုပ်သမားများအကြား အပြန်အလှန် ကူညီမှုနှင့် စုပေါင်းရပ်တည်မှုရှိမှသာ ရေရှည်ခိုင်မာသော အခွင့်အရေးကို ထိန်းသိမ်းနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် လက်ရှိတွင် အလုပ်သမားသမဂ္ဂများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ လှုပ်ရှားမှုများမှာ ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်ခံထားရသဖြင့် စုပေါင်းအင်အားပြရန် ခက်ခဲနေဆဲ ဖြစ်သည်။

မေဒေးသမိုင်းကြောင်းသည် ပန်းခင်းသောလမ်းမဟုတ်ခဲ့သကဲ့သို့ မြန်မာ့အလုပ်သမားထု၏ ရုန်းကန်မှုသည်လည်း ခါးသီးလှသည်။ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲနောက်ပိုင်း လုပ်ငန်းခွင်လွတ်လပ်ခွင့်များမှာ ဆုံးရှုံးနေပြီး အလုပ်သမားအခွင့်အရေးများမှာလည်း သိသိသာသာ ချိုးဖောက်ခံနေရသည်။

သမိုင်းကပေးသော သင်ခန်းစာမှာ တရားမျှတမှုနှင့် ကောင်းမွန်သော ပြောင်းလဲမှုတစ်ခုသည် အလကားရလာလေ့မရှိဘဲ ခိုင်မာသော ယုံကြည်ချက်ဖြင့် ရုန်းကန်အားထုတ်မှု ရှိမှသာ ရရှိနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိအခြေအနေအရ အလုပ်သမားများအပေါ် စစ်ကော်မရှင်၏ ထိန်းချုပ်မှုများနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုများသည် လုပ်ငန်းခွင်လွတ်လပ်ခွင့်ကို များစွာထိခိုက်စေလျက်ရှိသည်。

ခေတ်သစ်မြန်မာ့အလုပ်သမားနှင့် လက်ရှိစိန်ခေါ်မှုများ

မြန်မာ့အလုပ်သမားများသည် ပဋိပက္ခဒဏ်နှင့် စီးပွားရေးကျဆင်းမှုဒဏ်ကို တစ်ပြိုင်တည်း ရင်ဆိုင်နေကြရသည်။ နိုင်ငံတကာ၏ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် ပြည်ပရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ထွက်ခွာသွားခြင်းသည် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများကို နည်းပါးသွားစေသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယနေ့ခေတ် ရေရှည်အမြဲတမ်းဝန်ထမ်း အဖြစ် ခန့်အပ်မှုထက် ကာလတိုစာချုပ်များနှင့် နေ့စားအလုပ်သမား ပုံစံများ ပိုမိုများပြားလာသည်။ ထိုသို့ လုပ်ကိုင်ရသူများသည် ကျန်းမာရေးအာမခံနှင့် အလုပ်သမားခံစားခွင့်များ ရရှိရန် အလွန်ခက်ခဲနေသည့်အပြင် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်များလည်း ဆုံးရှုံးနေရသည်။

လျှပ်စစ်မီး မမှန်ခြင်းနှင့် ကုန်ကြမ်းပြတ်လပ်မှုများကြောင့် စက်ရုံအလုပ်ရုံများ ပိတ်သိမ်းလာရခြင်းသည် အလုပ်သမားများ၏ အနာဂတ်ကို မရေမရာ ဖြစ်စေသည်။ လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း အလုပ်သမားထု၏ လုံခြုံရေးနှင့် လွတ်လပ်မှုသည် အာမခံချက်မရှိသော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည်။

စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့မှုနှင့် မြန်မာ့ကုန်ဈေးနှုန်းဒဏ်

မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံတကာ၏ ပိတ်ဆို့မှုများနှင့် စီးပွားရေး မတည်ငြိမ်မှုကြောင့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု မြင့်တက်လာပြီး ကုန်ဈေးနှုန်းများမှာ အဆမတန် တက်လာသည်။ သို့သော် အလုပ်သမားများ၏ လုပ်ခလစာမှာ ထိုနှုန်းအတိုင်း လိုက်မတက်နိုင်ခြင်းက အဓိက ပြဿနာဖြစ်သည်။

ယခင်က ရရှိသည့် လစာဖြင့် အခြေခံစားသောက်ကုန်နှင့် အိမ်လစာကို လုံလောက်စွာ ပေးဆောင်နိုင်သော်လည်း ယခုအခါ အခြေခံလိုအပ်ချက်များအတွက်ပင် မလောက်ငတော့သည့် အခြေအနေ ဖြစ်လာသည်။ စီးပွားရေး မတည်ငြိမ်မှုကြောင့် လုပ်ငန်းများ ရပ်တည်ရန် ခက်ခဲလာသည့်အခါ ဝန်ထမ်းအင်အား လျှော့ချခြင်းများ ကြုံတွေ့ရတတ်သည်။ ယင်းက အလုပ်သမားများအတွက် အလုပ်အကိုင်လုံခြုံမှုအပေါ် စိုးရိမ်စိတ်ကို အစဉ်အမြဲ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

အချိန်ပိုကြေး (OT) နှင့် အခြားသော ထောက်ပံ့ကြေးများကို ဖြတ်တောက်ခြင်း ခံရသဖြင့် ဝင်ငွေ သိသိသာသာ လျော့နည်းသွားတတ်သည်။ ဝင်ငွေနှင့် ထွက်ငွေ မမျှတသည့်အခါ အလုပ်သမားမိသားစုများသည် ကျန်းမာရေးနှင့် သားသမီးပညာရေးကို ရပ်နားရခြင်း စသည့် ရွေးချယ်မှုအမှားများကို မလွဲမရှောင် ပြုလုပ်လာရသည်။

မိခင်နိုင်ငံတွင် စီးပွားရေး မတည်ငြိမ်မှု၊ ပိတ်ဆို့မှုဒဏ်နှင့် ကုန်ဈေးနှုန်း ဒဏ်ကို မခံနိုင်သည့်အခါ မြန်မာ့အလုပ်သမားများသည် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် အခြားပြည်ပနိုင်ငံများသို့ သွားရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရသည့် လမ်းကြောင်းကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရွေးချယ်လာကြရသည်။ ယင်းက လူမှုရေးဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများနှင့် လူသားအရင်းအမြစ် ဆုံးရှုံးမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော လုပ်အား

ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော လုပ်အား ဟူသည် အလုပ်တစ်ခုကို ငွေကြေးရရှိရန် လုပ်ဆောင်ရုံသက်သက်မဟုတ်ဘဲ လုပ်ကိုင်သူ၏ လူသားဂုဏ်သိက္ခာကို မြှင့်တင်ပေးရန် လိုအပ်သည်။ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အလုပ်အမျိုးအစားပေါ် မူတည်၍ ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်း မခံရဘဲ လုပ်အားတိုင်းကို တန်ဖိုးထားရမည် ဖြစ်သည်။

ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော လုပ်အားသည် လုပ်ကိုင်သူကို ဆင်းရဲတွင်းမှ ကယ်တင်နိုင်ရမည် ဖြစ်သော်လည်း လက်ရှိ မြန်မာ့အလုပ်သမားအများစုမှာ အလုပ်လုပ်နေပါလျက်နှင့် အခြေခံစားဝတ်နေရေး မပြည့်စုံဘဲ ငတ်ပြတ်နေရဆဲ ဖြစ်သည်။ မိသားစုကို ကောင်းမွန်စွာ ထောက်ပံ့နိုင်သည့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနိုင်သော လစာ ရရှိရန်မှာ အလှမ်းဝေးနေသေးသည်။

မိမိ၏ လုပ်အားနှင့် ပတ်သက်၍ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာတွင် ပါဝင်နိုင်ခြင်း၊ အလုပ်သမားအဖွဲ့အစည်းများတွင် လွတ်လပ်စွာ ပါဝင်ခွင့်ရှိခြင်းနှင့် မိမိ၏ ရပိုင်ခွင့်အတွက် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခွင့် ရှိခြင်းတို့သည် အလုပ်သမားတစ်ဦး၏ ဂုဏ်သိက္ခာ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထိုလွတ်လပ်ခွင့်များမှာ များစွာကန့်သတ်ချုပ်ချယ်ခံထားရသည်။

မေဒေးနေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး သတိပြုရမည်မှာ အလုပ်သမားဆိုသည်မှာ လူသားဖြစ်သည် ဟူသော အချက်ပင် ဖြစ်သည်။ လူသားဆန်သော ဆက်ဆံမှု၊ တန်းတူညီမျှသော အခွင့်အရေးနှင့် လုပ်အားအပေါ် တန်ဖိုးထားမှုတို့သည်သာ ပိုမိုကောင်းမွန်သော အနာဂတ်ကို တည်ဆောက်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။

လုပ်ငန်းခွင်အသီးသီးတွင် ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ပင်ပန်းကြီးစွာဖြင့် ရုန်းကန်လှုပ်ရှားနေကြသော အလုပ်သမားထုတစ်ရပ်လုံး အခွင့်အရေးပြည့်ဝပြီး သာယာဝပြောသော ဘဝများကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေကြောင်း မေဒေးနေ့ အမှတ်တရ ဆုမွန်ကောင်း တောင်းအပ်သည်။